АРАНЫ

Тажикстан Жамааттык коопсуздук келишиминен чек араны кайтарууга жардам сурады

“Интерфакс” тараткан маалыматка караганда, Тажикстан Ооганстан менен чек араны кайтарууга ЖККУдан жардам сурады. Чек аранын бир тобу бийик тоо арасында, жалгыз бул иш колдон келбейт, деп билдирди Тажикстандын бул уюмдагы туруктуу өкүлү Хасан Султанов.

“Бул кырдаал бизден ЖККУнун алкагында адекваттуу чара көрүүбүздү талап кылууда, анын ичинде түштүк чегибизди коргоо потенциалын бекемдешибиз керек”,-деди ал шаршембиде ЖККУнун туруктуу кеңешинин видеконференция форматында өткөн жыйынында.

ЖККУнун туруктуу кеңешинин жыйынына анын башкы катчысы Станислав Зась катышты.

ЖККУга Армения, Беларус, Казакстан, Кыргызстан, Россия жана Тажикстан кирет. 2021-жылы уюмда Тажикстан төрагалык кылууда. ЖККУнун ыкчам аракеттеги жамааттык күчтөрү бар.

6-июлда ЖККУнун Бириккен штабынын башчысы Анатолий Сидоров оперативдүү топ менен Тажикстанга келип, Ооганстан менен чек арадагы кырдаалды карап баштады.

АКШ жана анын союздаштары ушул жылдын 11-сентябрына чейин мөөнөт коюп, Ооганстандан аскерин чыгарып кетүүдө. Алар кеткен сайын Ооганстанда “Талибан” кыймылы күчүнө келип жатат. Талибдер май айынан бери эле чабуулга өтүп, көп райондордо өкмөттүк армияны сүрүп чыгарууда.

Алардын чабуулуна туруштук бере албай, Ооганстандын бир жарым миңден ашык өкмөттүк аскери Тажикстандын аймагына кире качты.

АРАНЫ

From Proto-Turkic *(i)āra ( “ space or interval between two objects ” ) [1] . Cognate with Old Turkic ����‎ ( āra ) , Uzbek ora ( “ the space between, interval ” ) , Turkish ara ( “ interval ” ) , Yakut аара ( aara , “ on the way, while traveling ” ) .

Араны на репсе

Pronunciation Edit

    (key) : [ɑˈrɑ]
  • Hyphenation: а‧ра

Noun Edit

ара • ( ara )

  1. the space in between two objects; interval, gap
  2. time interval, period of time, span of time , relationship

Declension Edit

singular plural
absolute ара ( ara ) аралар ( aralar )
definite genitive араның ( aranïñ ) араларҙың ( aralarðïñ )
dative араға ( arağa ) араларға ( aralarğa )
definite accusative араны ( aranï ) араларҙы ( aralarðï )
locative арала ( arala ) араларҙа ( aralarða )
ablative аранан ( aranan ) араларҙан ( aralarðan )

References Edit

    Starostin, Sergei; Dybo, Anna; Mudrak, Oleg (2003) , “*(i)āra”, in Etymological dictionary of the Altaic languages (Handbuch der Orientalistik; VIII.8), Leiden, New York, Köln: E.J. Brill.

Etymology Edit

From Proto-Turkic *ede, *ide. Cognate with Old Turkic [script needed] ( idi ) .

Noun Edit

ара • ( ara ) (plural арасем)

  1. really
  2. of course

References Edit

Cyrillic ара
Arabic ارا ‎

Etymology 1 Edit

Noun Edit

ара • ( ara )

Etymology 2 Edit

Noun Edit

ара • ( ara )

Etymology 3 Edit

From Persian اره‎ ( arre , “ saw ” ) .

Noun Edit

ара • ( ara )

  1. ( tool ) saw

Declension Edit

singular ( жекеше ) plural ( көпше )
nominative ( атау септік ) ара ( ara ) аралар ( aralar )
genitive ( ілік септік ) араның ( aranıñ ) аралардың ( aralardıñ )
dative ( барыс септік ) араға ( arağa ) араларға ( aralarğa )
accusative ( табыс септік ) араны ( aranı ) араларды ( aralardı )
locative ( жатыс септік ) арада ( arada ) араларда ( aralarda )
ablative ( шығыс септік ) арадан ( aradan ) аралардан ( aralardan )
instrumental ( көмектес септік ) арамен ( aramen ) аралармен ( aralarmen )

Etymology 1 Edit

Pronunciation Edit

Noun Edit

  1. ( bird ) macaw

Etymology 2 Edit

From the Armenian male personal name Արա (Ara); compare English Teague.

Pronunciation Edit

Noun Edit

а́ра • ( ára ) m anim or m inan (genitive а́ры, nominative plural а́ры, genitive plural ар)

About this Collection

This collection features research reports and other publications on a wide range of legal topics prepared by the Law Library of Congress in response to requests or recurring interest from Congress and other federal government entities on issues concerning foreign, comparative, and international law (FCIL).

In addition to current research products on FCIL topics, this collection includes historical legal reports that have been previously unavailable to the public. The reports contain comparative analysis of foreign and international law from the period of the 1940s to the present. These digitized and born-digital historical reports will be released in phases. The information provided reflects research undertaken as of the date of writing, which has not been updated unless specifically noted, but will nonetheless be of historical interest. In processing historical reports for publication, the Law Library has made a good-faith effort to ensure that only final versions of those reports are included in this collection.

Араны на репсе (часть 2)

"Ооган кыргыздарынын кембагалдары жардамга муктаж"

Жогорку Кеңештин Социалдык маселелер, билим берүү, илим, маданият жана саламаттык сактоо комитетинин эксперти Салтанат Бараканова Миграция комитетинде иштеп турганда Ооганстандагы кыргыздарга бир канча жолу барып келген. Ал соңку жагдайга байланыштуу "Азаттыкка" маек курду.

— Сиз оогандык кыргыздарга кайсы жылдары баргансыз? Алар менен жолукканда "Талибандан" коркуп-кооптонуп жашарын байкаган белеңиз?

— 2007-жылы Кичи Памирде Абдрашит хан тирүү кезинде бизге алардан кат келген. Мен анда этникалык кыргыздар менен иштеген Миграциялык фонддун жетекчиси элем, менин атыма кат келген. "Бизге жардам бергиле, аябай кыйналып жашайбыз" деген мазмунда кат жиберишкен. Ал кезде биздин фонд караган Миграция комитетинин башчысы Айгүл Рыскулова болчу. Ал киши президентке кирип сүйлөшүп, бизге оогандык кыргыздарга гуманитардык жардам жеткирүү тууралуу тапшырма түшкөн.

Биз оогандык кыргыздарга биринчи жолу 2008-жылы 100 тоннадай азык-түлүк алып барганбыз. Андан кийин 2022, 2022, 2022 жана 2022-жылы бардык. Азыр болсо Кыргызстан аларга жылына 10 миллион сомдук гумжардам чегерген. Аларга ошонун негизинде жардам беришет, бул жакка көчүп келгендерге дагы жардам берилет.

Биз барган жылдары аларда "Талибан" деген сөз жок болчу. Талибдер деле ал жакка келбейт эле. Алар өзүнчө эле бардык нерседен чектелип калган, бөлүнүп калган өздөрүнүн дүйнөсүндө жашаган адамдардай эле. Билесиңер, алар деңиз деңгээлинен 3,5-5 миң бийиктикте жашайт. Алар мал-жанын караш үчүн жаздоо, жайлоо, күздөө жана кыштоо деп жылына төрт жолу көчөт. Жашоо-шарттары өтө начар, боз үйлөрдө турушат.

Мурда Памирдин Кытай тарабындагы кыргыздар менен байланышып, бартер менен гана соода кылышчу экен. Ошондо боз үйлөрүн кытайлык кыргыздардан сатып алышчу экен. Кийин ал жакта жол тосулуп калгандан кийин, боз үйлөрү жаңырбай, жедеп эскилеринде гана жашап калышкан. Топурактан үй куруп ала алышпайт, анткени тактай жок, ал жакта бак өспөйт. Ушундай жагдайлардан улам аларды көчүрүп келүү маселеси көтөрүлгөн. Ошол маалда көчүп барабыз деп каалагандар көп болчу.

Өзүңөр билгендей, 2022-жылы биринчи топту көчүрүп келип, Нарынга жайгаштырышты. Азыр болсо Чоң-Алайда үйлөр курулуп, көчүрүлүп келди.

Араны №1. Узоры спицами

Ооганстанда кыргыздар Чоң Памир жана Кичи Памир деген эки жерде жашашат. Алар бири-бири менен түз байланыша алышпайт. Кичи Памирде жашагандар Вахан коридору менен ары түшүп, анан Чоң Памирге келет. Бири-бири менен катышканга алардын ортосунда түз жол жок. Айланып келип катышат.

Араны крючком, много нового и интересного. Обзор.

Жогоруда айткандай, аларда биз барган жылдары "Талибан" тууралуу сөз болгон эмес. Бирок биринчи жылдары барганда 20 жаштан 40 жашка чейинки кыргыз жигиттерди нөөмөтчүлөр деп Чек ара кызматына иштетип, чек араны ошолор кайтарчу. Кийинки жылдары барганда ооган аскерлери өздөрү бардык жабдуулары менен келип, чек араны өздөрү кайтарып калышкан экен.

Депутат Тажикстанга кире качкан оогандык кыргыздарды алып келүүнү сунуштады

— Азыр 300дөн ашык оогандык кыргыз Тажикстанга качып келгени тууралуу маалымат чыкты. Кыргызстан БУУга, Тажикстанга аларды алып келүүгө байланыштуу кайрылды. Ушул учурдан пайдаланып оогандык кыргыздарды жапырт көчүрүп келүү керекпи? Айрымдары баарын алып келүүнүн кажети жоктугун, ошол жеринен жардам берилиши керектигин айтышат. Сиз алардын жашоо-шартын көрүп келген адам катары буга байланыштуу пикириңиз кандай?

— Бул маселеде менин пикирим дагы эки ача. Ооганстандын аларга жакшы шарт түзүп, жашоо-турмушун оңдоп бергенге мүмкүнчүлүгү жок. Кыргызстандын дагы аларды жеринде колдогонго, там, мектеп салып бергенге мүмкүнчүлүгү жок. Эгерде аларга ошол көнгөн жеринде колдоо көрсөтүлсө албетте жакшы болмок. Ал аймакта жашаганга көнүшкөн.

Биз аларды биринчи көчүрүп келгенде кантип адаптация болот, тоонун башында микробу жок жашагандарга вирус жукпайбы, ооруп калбайбы деп кооптонгонбуз. Бирок сонун эле адаптация болуп, сонун эле жашап кетишпедиби. Алардын арасында кетүүнү каалагандарды, тарыхый мекени Кыргызстанга келгиси келгендерди албетте алып келишибиз керек.

Ал жакта кембагал, колунда жоктору бар. Алтургай барып паспортун ала алышпайт. Ошондуктан Кыргызстан, кыргыз өкмөтү биринчи кезекте ошол кембагалдарына көңүл бурушубуз керек. Кабулга барып паспорт алып келгенге мүмкүнчүлүгү, колунда барлары, байлары дагы көп.

Узор «АРАНЫ» спицами. Подробный МК. Светлана Коломиец.

Бизге негизинен ошондой колунда бар, мал-салдуулары көчүп келди. Алардын мал-жандыгын тигил жакта туугандары карап жатат, өздөрү бул жакка көчүп келишти. Ооганстандагы калган туугандарынан кабар алып, чарбасына барып келип жатышат. Бул жакка жетимдер, колунда жоктору келе элек. Ошолорго көбүрөк көңүл буруу керек.

— Кыргызстанга көчүп келгендерге колдоо, жардам жетиштүү болуп жатат деп ойлосузбу?

— Албетте жетиштүү эмес. Үй куруп, жөлөк пул чегерип, биздин жарандыкты беришти. Бул жакшы. Бирок экономикалык-социалдык жактан аларга дагы жардам берилиши керек деп ойлойм. Мисалы аларга үй куруп берген жерде эч нерсе өспөйт, дайыма ызгаар шамал болуп турат. Ал жерге бир нерсе өстүрүш үчүн балким күнөсканаларды куруп, ушундай бир атайын программа керек.

Оогандык кыргыздарды көндүрүп, коомго аралаштыруу үчүн атайын программалар болушу керек. Ошол программалардын негизинде аларга өзгөчө көңүл буруп, өзгөчө мамиле кылуу керек. Аларды кесипке үйрөтүп, жумуш менен камсыздоо зарыл. Мисалы алар килем токуп, таар сокконду жакшы билишет, ошол өнөрүн андан ары өнүктүрүп, чакан ишканаларды ачып, аларды жумуш менен камсыздашса жакшы болмок.

Узор «Кельтская коса». Араны спицами.

Элеонора Бейшенбек кызы

"Азаттыктын" Бишкектеги кеңсесинин журналисти. 2009-жылы Internews уюмунун "Жылдын мыкты радио журналисти" наамын алган.

АРАНЫ